“We zien ter plekke wel,” zegt Jan terwijl hij de deur achter zich dichttrekt.

Het is vakantie. Jan rijdt al veertig jaar auto, wandelt regelmatig en heeft tientallen vakanties achter de rug. Wat kan er misgaan?

Dat is precies de vraag die steeds vaker terugkomt bij reisorganisaties, hulpdiensten en verzekeraars. Niet omdat vakantiegangers massaal onvoorzichtig zijn, maar omdat een vertrouwde activiteit in een onbekende omgeving ineens andere regels krijgt.

Een wandeling van tien kilometer blijkt namelijk niet altijd een wandeling van tien kilometer.

‘Een wandelpad in de Alpen, Pyreneeën of Dolomieten vraagt niet alleen conditie, maar ook kennis van terrein, weer en route.’

De berg begint al

vóór de eerste stap

Wie thuis een rondje loopt, kent de ondergrond. Een fietspad, een bankje onderweg, een bekende route terug naar huis. In het buitenland verandert dat spel. Een wandelpad in de Alpen, Pyreneeën of Dolomieten vraagt niet alleen conditie, maar ook kennis van terrein, weer en route.

Bergreddingsdiensten waarschuwen de laatste jaren regelmatig dat wandelaars zichzelf overschatten. In populaire berggebieden stijgt het aantal hulpvragen. Niet alleen door ernstige ongelukken, maar ook door mensen die vastlopen omdat de route moeilijker blijkt dan gedacht.

Het bijzondere is: veel mensen beginnen hun tocht niet roekeloos. Ze beginnen enthousiast.

Zoals iemand die zegt: “We doen rustig aan, we hebben de hele dag.” Totdat de lucht omslaat, de benen zwaarder worden en het punt waarop omkeren nog makkelijk was inmiddels achter hen ligt.

De natuur onderhandelt niet.

De auto

kent geen vakantieknop

Ook achter het stuur verandert de wereld zodra de grens voorbij is.

Een ervaren Nederlandse automobilist kan jarenlang zonder problemen rijden en toch verrast worden door een smalle bergweg in Italië, een drukke rotonde in Frankrijk of een andere verkeerscultuur in Spanje.

Het probleem zit vaak niet in gebrek aan rijervaring, maar juist in vertrouwen. Routine geeft zekerheid, maar kan er ook voor zorgen dat nieuwe situaties minder scherp worden bekeken.

De navigatie zegt linksaf. De bestuurder kijkt naar het scherm. De weg blijkt smaller dan verwacht. De tegenligger komt dichterbij dan prettig voelt. De auto kan het allemaal aan, maar de bestuurder moet opnieuw leren kijken.

De zon lijkt vriendelijk

maar houdt geen rekening met plannen

Een ander voorbeeld: hitte.

Op vakantie willen mensen eruit halen wat erin zit. Een dag minder betekent tenslotte een dag minder vakantie. Dus loopt iemand bij 35 graden toch die oude stad in, maakt nog “even” die wandeling naar dat uitzichtpunt of blijft langer op het strand.

Volgens gezondheidsorganisaties zoals het RIVM kunnen langdurige hitteperiodes gezondheidsrisico’s vergroten, vooral voor ouderen en mensen met bepaalde aandoeningen. Voldoende drinken, verkoeling zoeken en inspanning aanpassen zijn eenvoudige maatregelen, maar juist die worden tijdens vakantie soms vergeten.

Want vakantie voelt als vrijheid. En vrijheid klinkt soms alsof grenzen niet meer bestaan.

De zee ziet er rustig uit

Misschien is dat wel de grootste vakantievalkuil: gevaar ziet er niet altijd gevaarlijk uit.

Een rustige zee kan sterke stromingen hebben. Een nationaal park kan geen bewegwijzerde speeltuin zijn. Een e-bike kan langere routes mogelijk maken, maar maakt heuvels niet vlakker en vermoeidheid niet ongedaan.

De moderne vakantieganger heeft meer mogelijkheden dan ooit. Met apps, kaarten, reviews en digitale hulpmiddelen lijkt elke bestemming binnen handbereik.

Maar technologie en mooie plannen kent één beperking: het voelt niet wanneer iemand moe wordt, twijfelt of eigenlijk had moeten omkeren.

Als we vragen: “Waar gaan we heen?”, past er een wedervraag bij: “Wat vraagt deze plek van ons?”

Want de mooiste vakanties beginnen vaak niet met avontuur, maar met één kleine gewoonte die minder spectaculair klinkt: weten waar u aan begint.

Bronnen:

• RIVM – informatie over hitte en gezondheid
• Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging (NKBV) – informatie over veilig bergwandelen
• Ministerie van Buitenlandse Zaken – reisadviezen en voorbereiding
• ANWB – informatie over reizen, verkeersregels en voorbereiding