In het artikel’ Erbij horen: “Zó gaat dat hier” en onuitgesproken normen hielden we tegen het licht hoe dat ‘erbij horen’ precies werkt. Er zijn veel mensen, die helemaal niet stevig in één groep zitten. Dit wordt vaak gezien als vrijheid. En dat klopt, deels. U bent minder gebonden aan vaste sociale verwachtingen en kunt sneller schakelen tussen contexten. U hoeft minder rekening te houden met halfbewuste en vastgeroeste gewoonten.

Die flexibiliteit heeft een duidelijk voordeel: cognitieve ruimte. U hoeft minder sociale ‘scripts’ te volgen en kunt situaties meer individueel benaderen. Dat maakt denken en handelen vaak directer en minder voorspelbaar.

De onopvallende kant

gaat minder ‘vanzelf’

Maar er zit een minder zichtbare kant aan. Groepen functioneren namelijk ook als sociale stabilisatoren. Ze vangen kleine onzekerheden op, geven bevestiging zonder dat u erom vraagt. En zonder deze structuur? Dan moet u dat vaker zelf organiseren.

Dat betekent niet dat mensen zonder sterke groepsbinding per definitie alleen zijn, maar wel dat verbindingen minder automatisch zijn. U moet ze vaker actief onderhouden of opnieuw opbouwen in verschillende contexten.

Daarnaast speelt er iets subtiels in sociale waarneming. Mensen die minder duidelijk in een groep zitten, worden vaak minder eenduidig ‘gelezen’. Dat kan ruimte geven, maar ook frictie veroorzaken, omdat anderen minder houvast hebben aan hoe zij u moeten plaatsen. Het domino-effect is dan weer dat u dit stukje helemaal niet wilt, als het gaat om een soort van ‘onafhankelijk’ zijn.

Stroever

Dat maakt sociale interactie soms efficiënter, maar soms ook stroever. Niet door afstand, maar juist door die verschillen in het interpreteren van elkaars gedragingen.
Toch kiezen sommige mensen bewust of onbewust voor die positie. Dat komt niet altíjd voort uit afwijzing van groepen, maar soms gewoon uit behoefte aan meervoudige contexten. Niet één “wij”, maar meerdere, wisselende verbindingen die contextafhankelijk zijn.

Het resultaat is een soort netwerkstructuur in plaats van een vaste cirkel. Flexibel, maar ook minder voorspelbaar in steun, herkenning of erkenning.

Daar ergens komt de vraag naar voren waarom sommige mensen – ondanks deze spanning van onvoorspelbaarheid en langdurige steun – hun stappen zetten naar groepen die online steeds makkelijker te vinden zijn en steeds sterker worden gevormd door technologie. Meer hierover in het artikel van volgende week vrijdag.