Iedereen kent zo’n type collega. Ze zijn op alle mogelijke plekken te vinden. Ze arriveren als eerst en op het moment dat u naar huis gaat, vraagt u zich af of ze eigenlijk wel naar huis gaan. Altijd aanwezig. En kent u ook die andere types? Die collega’s die bij het koffieapparaat triomfantelijk zeggen: “Ik heb mijn hele rapport met ChatGPT geschreven.” Ze praten over kunstmatige intelligentie alsof het een soort wondermiddel is dat de belastingaangifte invult, de was vouwt en de toekomst voorspelt. 

En dan zijn er de anderen. De mensen die liever zelf blijven typen. Die denken: ik heb jarenlang zélf geleerd om goed te formuleren, waarom zou ik dat nu laten doen door een computer die niet eens weet wat hij zegt?

Tussen die twee kampen speelt zich iets belangrijks af. Kunstmatige intelligentie is niet langer een speeltje voor techneuten, maar een praktisch hulpmiddel dat langzaam, onvermijdelijk, het gereedschap van de werkende mens wordt. Van iedere mens? Dat kunnen we natuurlijk niet zeggen. Tijd zal het leren.

“AI is niet iets van de toekomst; het is iets dat vandaag op uw bureau ligt, wachtend tot u op enter drukt.”

Omdat AI er nu al is, is het van belang er goed naar te kijken. Daarom dit artikel.

De stille revolutie:
AI is er al, u werkt er misschien al mee

Sinds eind 2022, toen ChatGPT in één klap wereldberoemd werd, is het tempo van verandering ongekend. Microsoft en Google hebben hun kantoorsoftware uitgerust met AI-assistenten (Copilot en Gemini). Tekstverwerkers kunnen al suggesties doen, e-mails worden deels automatisch opgesteld en zelfs PowerPoint maakt voorstellen voor dia-indelingen. U merkt het als u een e-mail wilt beantwoorden of even iets in Word wilt tikken.

Zelfs als u denkt dat u geen AI gebruikt, doet u dat waarschijnlijk toch.
De spamfilter in uw mail? AI.
De automatische fotocorrectie op uw telefoon? AI.
De klantenservice-chat die u midden in de nacht te woord staat? U raadt het al.

Kunstmatige intelligentie is dus geen sciencefiction meer, maar een soort digitale collega: soms briljant, soms slijmerig en vaak sneller dan u dacht. En… altijd aanwezig. Het is die collega die nooit naar huis lijkt te gaan – en dat klopt in dit geval. 

Het brein houdt van werk en wordt krachtig bij het doorworstelen van moeilijke kwesties.

Hieronder een uitleg over ChatGPT:

Een nieuwe basisvaardigheid,
maar kritisch blijven denken

Waar u vroeger leerde typen en later leerde mailen, komt nu een extra vaardigheid bij. Ofwel: “AI-geletterdheid” – geletterd zijn in het gebruik van AI. Dat klinkt groot, maar in de praktijk betekent het: weten wat AI kan, wanneer u het gebruikt, hoe u het resultaat controleert en wat nou precies die nadelen zijn natuurlijk.

Werkgevers vragen er steeds vaker naar, niet omdat iedereen ineens programmeur moet worden, maar omdat de werkvloer slimmer wordt ingericht. Wie AI handig inzet, doet in een uur wat vroeger een middag kostte.

“Die nieuwe basisvaardigheid is niet weten hoe AI werkt, maar weten wat u ermee kunt.”

U hoeft geen technische held te zijn. Het gaat erom dat u begrijpt hoe u AI kunt laten meedenken – en vooral: waar u beter zélf nadenkt. Wat dat laatste is en blijft heel belangrijk. Het is van belang voor uw gezondheid dat u de regie houd, scherp blijft en kritisch blijft denken.

Twee mensentypes op dezelfde werkvloer

Stel u een kantoortuin voor.
Aan het ene bureau zit iemand die alles uitprobeert. Hij typt een halve zin in ChatGPT en heeft binnen vijf minuten een rapport, een e-mail, een PowerPoint en een bij wijze van spreken een briefje voor op de printer die wéér vastloopt.
Aan het andere bureau zit iemand die elke zin goed nadenkend formuleert, omdat hij het gewoon goed wil doen. Hij vertrouwt zijn eigen brein meer dan een algoritme. En daar heeft hij een goed punt, want hij merkt dat hij geen duidelijk idee heeft, waar hij over schrijft als het kant-en-klaar uit ChatGPT rolt.

De eerste wint tijd.
De tweede wint kwaliteit.
De toekomst vraagt om allebei.
Tenzij het tij keert vanwege
mensen die de rust weer willen ontmoeten.

AI-gebruik draait niet om snelheid alleen. Wie het blind vertrouwt, komt er ook op uit dat het systeem met volle overtuiging informatie verstrekt die van geen kant klopt. Eén van de redenen is dat het systeem ‘hallicuneert‘ – het verzint een antwoord, waar het geen antwoord heeft. Wie het slim gebruikt, laat AI het voorwerk doen en zet daarna zélf de puntjes op de i. U beoordeelt de informatie.

De praktijk:
de assistent-collega en het brein

Een paar voorbeelden die steeds gewoner worden:

• AI vat lange e-mails of rapporten samen, zodat u snel overzicht hebt.
• AI maakt conceptteksten voor nieuwsbrieven of rapporten, waarna u alleen nog nuance toevoegt.
• AI helpt bij data-analyse: van verkoopcijfers tot enquêtes.
• AI maakt vergaderverslagen (zonder dat u iemand extra hoeft te vragen).

Deze taken zijn niet heel technisch. Zoals u in de voorbeelden ziet, neemt dit een hoop gepuzzel weg. Niet gek dus, dat er zoveel mensen al prat gaan op het gebruik van AI. Neemt niet weg dat het voor het brein supergoed is om zelf die puzzel te blijven leggen. Het brein houdt van werk en wordt krachtig bij het doorworstelen van moeilijke kwesties.

We kijken even mee wat Erik Scherder over dit onderwerp zegt:

Is dit wel “echt” werk?

Het antwoord op deze vraag lijkt het vorige stukje tegen te spreken. En dat is misschien wel zo. Door het te bevragen, vinden we een antwoord.

Want veel mensen vinden AI verdacht makkelijk. Alsof het valsspelen is.
Ergens is dat een misverstand. Een slimme timmerman gebruikt immers ook elektrisch gereedschap. De waarde zit niet in het gereedschap, maar in het vakmanschap.

U blijft de denker, de beoordelaar, de mens met context. AI is een gereedschap dat werk vergemakkelijkt, niet vervangt.

De echte valkuil ligt ergens anders: gemak kan lui maken. Wie álles door AI laat doen, verliest de vaardigheid om zelf te formuleren, kritisch te lezen en te twijfelen – en dát zijn precies de menselijke kwaliteiten die onmisbaar blijven.

Van vaardigheid naar vereiste

Kijk naar vacatures: termen als ‘ervaring met AI-tools’, ‘vaardig in ChatGPT’ of ‘digitale nieuwsgierigheid’ duiken overal op.
Dat is geen hype, maar een stille verschuiving in wat we onder basisvaardigheden verstaan.

Waar Excel ooit een pluspunt was, is AI-vaardigheid dat nu.
Niet omdat iedereen programmeur wordt, maar omdat de werkomgeving slimmer wordt.

De verwachting is dat binnen enkele jaren bijna elke kantoorfunctie – van administratief tot communicatief – op zijn minst één AI-tool gebruikt. Als dat al niet zo is.

Het is dus verstandig om nu alvast vertrouwd te raken met de logica, de mogelijkheden en de grenzen.

Gebruikt u AI?

1. Vraag door: probeer dezelfde vraag op drie manieren te stellen en vergelijk de antwoorden.
2. Controleer altijd zelf: AI kan overtuigend klinken, maar niet feilloos zijn.

U zult merken: hoe beter u vraagt, hoe beter AI antwoordt. Prompten (het stellen van de juiste vraag) is een nieuwe schrijftechniek – maar met wat moeite vindt uw brein het fijner om dit zelf te doen. Werkt u veel met AI? Experimenteer eens met een tijdje AI gebruik en het vervolgens helemaal op eigen breinkracht te proberen. Let op hoe u zich voelt. Ervaart u het als nuttig en verfrissend dat u het zelf heeft geprobeerd? Ervaart u het als verhelderend of bedompend om AI het werk te laten doen?

U bent de echte superkracht

AI is briljant in tempo, maar dom in begrip. Het heeft geen intentie, geen context, geen gevoel voor wat u bedoelt.
Daarom blijft kritisch denken de échte superkracht.

Gebruik AI alsof u een kind aanstuurt tijdens een klusje: laat het voorwerk doen, waardeer de inzet, maar controleer het resultaat.

De toekomst van werk is hybride;
mens én machine

De werkvloer van de toekomst is geen sciencefictionfilm. Het is een plek waar de mens de richting bepaalt en de machine helpt het tempo bij te benen.

AI is niet de baas, maar een assistent met eindeloze energie.
En wie leert samenwerken met die assistent, vergroot zijn eigen waarde.

Op de hoogte blijven van AI is geen vereiste, wel handig om de ontwikkelingen bij te houden zodat u weet wat er speelt, wat het van u vraagt en zodat u weet wat u er van wilt vinden. Het is het nieuwe tekstverwerken, het nieuwe e-mailen, het nieuwe weten waar u het over hebt.

De tijd van afwachten is voorbij. Dit is de collega die echt dag en nacht op kantoor zit, maar uw brein is de superkracht die de regie houdt.