In het voorbeeld van Alex zocht hij contact in een buurthuis met een nieuwe groep mensen. Alex komt erachter dat het niet meevalt nu hij een jaar alleen is geweest. “Ook dat went, helaas“, denkt hij weleens. Alex ervaart het alsof elke ontmoeting hem meer bezighoudt dan vroeger, toen het meer vanzelf leek te gaan. Hij moet in sociale settings weer wennen om intensief te verbinden. Omdat contacten sneller intens voelen, terwijl dat vroeger niet zo was. Ook dat is een punt waarop hij soms neigt op te geven of uit te stellen. Het gaat hem niet gemakkelijk af, maar hij buffelt door. Alex heeft weleens gelezen dat de zogenoemde ‘sociale spier’ verslapt na 3 tot 6 maanden. Hij zit daar al over heen en raakte dus gewend aan zijn eigen ritme, logica en het gebrek aan het sluiten van compromissen.

Alex zit buiten met een groepje waarin hij toch een beetje aansluiting heeft weten te vinden. Ze zitten te lunchen en het gesprek loopt al snel. Het mag nog wel wat langzamer, vindt Alex. Iemand stelt hem een vraag en hij merkt dat zijn hoofd nog bij de vorige zin hangt. “Hoe moet ik hier nu op reageren?” Het duurt even en dan brouwt hij toch maar een antwoord aan elkaar. Waarom is hij nu ineens niet ad-rem? Toch merkt hij dat het goed is om dit vol te houden. Een andere keer ging het mis. Hij zei te weinig. 

Vaak is ‘het weinig zeggen’ niet handig in een groep. Onbekende mensen die wat stilletjes zijn, lijken een muurtje om zich heen te hebben. Mensen in een groep denken sneller dat de ander geen zin heeft mee te doen. Een akelig misverstand, dus. Zeker als iemand zoals Alex er dan wat bij komt te hangen. En Alex? Die denkt snel: “Laat maar, dit is even te veel.” Het komt vaker voor.

Eén van de meest onderschatte patronen bij eenzaamheid is
niet de afwezigheid van contact, maar het verkeerde ‘lezen’ van dit contact.
We denken anders dan voorheen.

Als alles tegelijk komt

Na een periode van weinig sociaal contact kan interactie intens binnenkomen. Geluiden, blikken, tempo, verwachtingen – het komt allemaal tegelijk binnen. Dat is geen gebrek aan interesse, maar een vorm van overbelasting. Uw systeem moet opnieuw wennen. Het woord overbelasting klinkt hierin groot. Het gevoel bij elke stap neigt naar ontmoediging. Maar het is een gezond gevoel. Het brein wordt geprikkeld. Het maakt moe.

Maar wat is vaak het gevolg? Veel mensen trekken zich snel weer terug. Ze worden stiller en houden opnieuw afstand. En dat wordt vaak verkeerd gelezen door de omgeving. Een zuiver recept voor misverstanden, want denken ze: “Wil Alex wel contact?”

De kleine tragedie:
misinterpretatie

We zien en denken vanalles over de dingen die er gebeuren op een dag. We zien en we denken: we interpreteren. En soms gaat dat interpreteren mis. Vaak gaat het mis als we niet goed weten hoe de vork in de steel zit.

En hier volgt vaak een bijna stille botsing. Een clash die niet comfortabel aanvoelt.

U voelt: ik moet even op verhaal komen. De ander ziet: u haakt af.
Voelt u hier die clash? En dus haakt de ander ook af.

Faktor5 is een opleider en specialist op het gebied van eenzaamheid. En volgens Faktor5 is dit een van de meest onderschatte patronen bij eenzaamheid: Niet de afwezigheid van contact, maar de verkeerde lezing ervan zodra het contact er wél is.

Afwisseling

Het advies rond eenzaamheid is al snel: “Kom onder de mensen”. Ja. Natuurlijk. Maar zoals we al door hadden, zitten hier dus wel wat aandachtspuntjes aan vast. Anders zou het niet zo’n moeite kosten, voor mensen zoals Alex. Terug naar de adviezen. Veel van die adviezen wijzen naar activiteiten met structuur. Denk bijvoorbeeld aan: Samen koken, een cursus, een vaste bijeenkomst.
Het idee hiervan is: minder sociale druk, meer houvast. En dat klopt, tot op zekere hoogte.

Structuur helpt omdat het voorspelbaarheid geeft. U weet wat er gebeurt, wanneer en waarom.

Dat scheelt energie. Het opnieuw contact maken met de mensen op zich gaat al energie kosten. Daarom de tip om geen dingen te doen die nóg meer van u vragen, namelijk het plannen en nadenken over grenzen.

Maar niet iedereen gedijt daarin. Sommigen ervaren structuur als een strak kader waar weinig ruimte is voor eigen tempo. Voor deze mensen kan het zijn dat het beter is te starten in een omgeving waarin de ontsnapping aan de intensiteit wat eenvoudiger is. Maar… dit kan natuurlijk ook snel een valkuil worden, want het kan ook te makkelijk worden weer de benen te nemen.

De oplossing ligt dus niet in één vorm, maar in afwisseling:
Een setting waarin íets vastligt, maar niet alles.
Waar ruimte is om even stil te zijn, zonder dat het meteen opvalt.

De kunst van doseren

Misschien is dit wel de kern: contact hoeft niet meteen intens te zijn.
Korte ontmoetingen, beperkte duur, duidelijke afronding.
Dat is bijna klinisch, maar het werkt. U bouwt tolerantie op, stap voor stap.

Zoals iemand die na lange tijd weer begint met bewegen, ook niet meteen een marathon loopt.

En de ander dan?

Moet die blijven proberen? Tot op zekere hoogte wel. Een extra bericht, een tweede uitnodiging.
Dat kan net het verschil maken. Maar ook daar zit een grens. Relaties ontstaan vanuit wederzijdse inspanning. Mogelijke eigen angst voor afwijzing kan die uitnodiging wel tegenhouden.

Wat vaak ontbreekt

Het grootste probleem is niet gedrag, maar inzicht. Mensen herkennen deze patronen niet.
Ze zien hun eigen reactie, maar niet die van de ander. Of andersom.

Daardoor ontstaan conclusies die logisch lijken, maar niet kloppen:

• “Ik pas nergens bij”
• “Die ander wil blijkbaar niet”

Terwijl er eigenlijk iets anders speelt.

Voor wie zich verder wil verdiepen:

• www.faktor5.nl
• www.movisie.nl – wat weten we over eenzaamheid

De comfortzone voelt als ’the place to be’ als het even lastiger gaat. Dit kan zowel een valkuil als een krachtbron zijn. Herkent u zich in het verhaal van Alex of bent u op een andere manier geïnteresseerd in hoe u uw comfortzone als een kracht inzet? Lees dan dit artikel: Comfortzone: Gebruik het als krachtbron voor een sterker leven.

---

Langzaam, maar echt

Verbinden is geen plotseling moment. Het is een proces van kleine stappen, kleine correcties, kleine inzichten. En doorzettingsvermogen. Soms voelt dat traag. Of frustrerend.

Maar alles tegelijk willen – diepgang, gemak en vanzelfsprekendheid? – dat is de snelste manier om opnieuw af te haken.

Langzaam starten werkt. Niet spectaculair, maar wel duurzaam. Het basisrecept? Geloven in uzelf, dat het weer komt.