U merkt misschien dat het leven sneller gaat dan vroeger. Werk, gezin, sociale verplichtingen en het digitale leven vragen voortdurend om uw aandacht. Soms voelt u zich overweldigd, angstig of somber. Dat is menselijk. En juist daarom is er de Dag van de Mentale Gezondheid, die jaarlijks rond 10 oktober wordt gehouden. Het is een dag die u eraan herinnert dat mentale gezondheid net zo belangrijk is als fysieke gezondheid – voor uzelf én voor de mensen om u heen.

Deze dag doet ertoe

Psychische klachten zijn veel vaker voorkomend dan mensen denken. Stress, burn-out, depressie of angst kunnen iedereen treffen, op elk moment in het leven. Toch praten velen er niet over uit schaamte of onwetendheid.

De Dag van de Mentale Gezondheid wil daar verandering in brengen. Het draait om bewustwording, bespreekbaarheid en preventie, maar ook om omzien naar elkaar. Niet iedereen deelt hoe het echt met hem of haar gaat. Soms merkt u dat iemand zich terugtrekt, kortaf reageert of juist “lastig” doet. Dat kan verwarrend zijn, maar vaak is dat gedrag een signaal van spanning of een moeilijke periode. Een simpele vraag zoals:

“Hoe gaat het nu écht met je?”

kan al het verschil maken. Het laat zien dat u betrokken bent en dat iemand zich gehoord voelt, zelfs als hij of zij dat niet uit zichzelf zegt.

Signalen herkennen

U hoeft geen expert te zijn om te merken dat uw mentale gezondheid aandacht nodig heeft. Let op signalen zoals:

• Slecht slapen of juist overmatig slapen
• Langdurige somberheid of prikkelbaarheid
• Concentratieproblemen of vergeetachtigheid
• Verminderde interesse in dingen die u normaal leuk vindt
• Angstige gevoelens of spanningsklachten
• Overmatige stress of het gevoel continu op te branden

Maar let ook op subtielere signalen bij anderen: iemand die normaal vrolijk is, kan zich terugtrekken, vaker klagen of prikkelbaar zijn. Vooral die laatste gedragingen kunnen irritant zijn, maar zijn vaak een uiting van een lastige periode of psychische spanning. Door te vragen hoe het écht gaat en open te luisteren, kunt u een groot verschil maken.

Uw mentale welzijn verdient net zoveel aandacht als uw fysieke gezondheid.
Zorg voor uzelf, en let op elkaar. Een beetje attentie kan een groot verschil maken.

Zes stappen om te doen

U hoeft het niet alleen te doen. Er zijn veel manieren om voor uw mentale welzijn te zorgen, en tegelijkertijd oog te hebben voor anderen:

1. Praat erover – met vrienden, familie of een professional. U zult merken dat uw ervaringen normaal zijn en dat steun helpt.
2. Vraag hoe het gaat – bij uw partner, collega of buur, ook als iemand het zelf niet uitspreekt.
3. Plan rustmomenten in – even offline, wandelen, sporten of mediteren kunnen uw stressniveau verlagen.
4. Wees geduldig bij lastig gedrag – iemand die kortaf, prikkelbaar of afstandelijk doet, heeft mogelijk een moeilijke periode. Probeer begripvol te blijven en nodig uit tot contact zonder te pushen.
5. Zorg voor een gezonde balans – combineer werk, sociale activiteiten en ontspanning bewust.
6. Zoek professionele hulp als dat nodig is – psychologen, maatschappelijk werkers of huisarts kunnen begeleiden en ondersteunen.

Door zelf goed voor uzelf te zorgen en aandacht te hebben voor anderen, bouwt u een omgeving waarin mentale gezondheid bespreekbaar is.

Initiatieven en campagnes

Rond het thema van mentale gezondheid zijn legio evenementen en activiteiten te vinden. Denk aan workshops over stressmanagement, mindfulness en veerkracht. Wat te denken van webinars over burn-out preventie en angstklachten. Makkelijk te volgen vanuit huis! Ook op sociale media zijn campagnes met hashtags zoals #DagVanDeMentaleGezondheid of #MentaleGezondheid

Ook lokaal zijn vaak bijeenkomsten zoals in gemeenten, bedrijven en scholen waar mentale gezondheid bespreekbaar wordt gemaakt.

Al deze initiatieven stimuleren niet alleen bewustwording bij uzelf, maar ook het omzien naar anderen. Samen creëren we een omgeving waarin het normaal is om te vragen hoe het écht gaat, en waarin we oog hebben voor elkaar, ook als iemand dat niet direct aangeeft.

Preventie is de sleutel

Gezonde gewoonten hebben een directe invloed op uw mentale welzijn. Sommige voelen misschien wat tegenstrijdig als het (even) niet meezit allemaal. De joggingbroek en het thuispak groeien in populariteit bij degenen die zich vandaag even liever niet laten zien.

Wat als we de joggingbroek gebruiken om echt te joggen? Door regelmatig te bewegen – zoals bij sport en wandelen – verminderen stresshormonen in afzienbare tijd. Combineer dit met gezond eten. Elke soort voeding beïnvloedt uw energie en stemming. Door de juiste voeding te nemen verbetert uw mentale gezondheid.

Slaap voldoende – maar ook weer niet teveel. Het is belangrijk ritme te houden in uw slaapschema. Slaaptekort verergert stress en angst en maakt het dus alleen maar erger. Iets waar we nog niet altijd rekening mee houden is het schermgebruik. Door overmatig schermgebruik worden gevoelens van onrust versterkt. Beperk dit dus tot een gezonde hoeveelheid.

De ander

Mentale struggles treffen iedereen. Sta ook regelmatig stil bij de signalen van anderen; vraag hoe het gaat – hoe het écht gaat – want vaak gaat het “Goed!”. Wees opmerkzaam op veranderingen in gedrag bij anderen. Blijf bij afwijzing de deur openhouden. De persoon die door een lastige tijd gaat, vindt het zelf ook niet fijn, maar is er misschien nog niet aan toe vandaag iemand dichtbij te laten. Help zonder oordelen en vertel niet wat de ander precies moet doen. Dat werkt meestal niet. Bouw daartegenin met vertrouwen.

Door hier bewust mee om te gaan, bouwt u veerkracht op die u helpt beter om te gaan met uitdagingen, niet alleen voor uzelf, maar ook voor de mensen om u heen.

Meer

• GGZ Nederland – informatie over mentale gezondheid, signalen en beschikbare hulp
• Trimbos-instituut – richtlijnen, tips en preventiemiddelen voor mentale gezondheid

Doe mee en kijk om naar elkaar

De Dag van de Mentale Gezondheid is geen dag die u zomaar voorbij moet laten gaan. Het is een herinnering om stil te staan bij uzelf, uw gevoelens serieus te nemen én om te zien naar anderen. Een kleine vraag, een luisterend oor of begrip voor “lastig gedrag” kan iemands dag of zelfs levenskwaliteit veranderen. Samen bouwen we aan een samenleving waarin mentale gezondheid bespreekbaar is, en waarin we naar elkaar omkijken – ook als iemand dat zelf niet vraagt.