“Deze fiets moet het worden.” Aan het kaartje bungelt een bedragje van € 3850,- 

Het is zaterdagmorgen en Henk staat tussen een rij glimmende racefietsen.
Deze vallen in de prijsklassen van drie- tot vierduizend euro. De verkoper vraagt waarvoor hij hem gaat gebruiken.

Henk kan niet gelijk antwoord geven. Ja, waarom eigenlijk?

Twintig jaar geleden reed hij zijn laatste toertocht.
Toch glijdt zijn hand over het carbon frame alsof hij niet naar een fiets kijkt, maar naar een afslag die hij ooit gemist heeft. Het gaat hem niet om snelheid. Het gaat om mogelijkheid.

Nu kan het nog.

Rode cabrio

Dit beeld herkennen veel mensen. Rond het vijftigste levensjaar lijken sommige mannen ineens een andere koers te kiezen. Een glanzend rode cabrio verschijnt op de oprit waar jarenlang een vale blauwe gezinsauto stond. De gitaar die dertig jaar op zolder lag, wordt opnieuw gestemd. Wielrennen, bergbeklimmen, emigratieplannen of een wereldreis lijken plotseling onweerstaanbaar.
Anderen doen juist het tegenovergestelde. Ze trekken zich terug, raken sneller geïrriteerd of verliezen hun belangstelling voor bijna alles.

Al snel valt dan het woord midlifecrisis. Maar medisch ligt het ingewikkelder.

Wat zeggen artsen?

Artsen spreken liever over een leeftijdsgebonden testosterondaling of, bij aantoonbare hormonale tekorten mét klachten, over late-onset hypogonadism. Dat verschil is belangrijk. Bij vrouwen verandert de hormoonhuishouding tijdens de menopauze relatief abrupt. Bij mannen daalt het testosterongehalte gemiddeld ongeveer één procent per jaar vanaf de middelbare leeftijd. Niet iedere man merkt daar iets van en lang niet iedere klacht blijkt door hormonen te worden veroorzaakt.

Juist daarom is de medische wereld voorzichtig met het begrip andropauze. Onderzoek laat zien dat vermoeidheid, minder spierkracht, libidoverlies en stemmingsveranderingen kunnen samenhangen met een laag testosterongehalte, maar dat dezelfde klachten ook kunnen ontstaan door stress, slecht slapen, overgewicht, ziekte of ingrijpende levensgebeurtenissen.

‘Psychologen noemen dat levensfase-evaluatie:
een periode waarin mensen onbewust de balans opmaken
tussen verwachtingen en werkelijkheid.’

Ervaringen

Op internet klinkt het heel anders. Dan klinkt het vaker zo:

• “Ik herken mezelf niet meer.”
• “Waarom maakt niets me nog enthousiast?”
• “Ik heb alles voor elkaar, maar waarom voelt het niet zo?”

Op forums lopen die verhalen opvallend vaak door elkaar. Jarno, net gescheiden en zonder kinderen, vraagt zich af welke kant zijn leven eigenlijk nog op moet. Klaas schrijft dat hij een goed huwelijk, een mooi huis en voldoende inkomen heeft, maar zich toch steeds sneller ergert aan de kleinste dingen. Zulke persoonlijke ervaringen bewijzen niets over hormonen, maar laten wel zien hoe vaak mannen zoeken naar een verklaring voor een gevoel dat ze moeilijk onder woorden krijgen.

Piet

Ondertussen rijdt Piet de straat in. Jarenlang koos hij auto’s die vooral praktisch waren. Nu glimt er ineens een felrode sportwagen op de oprit. De buurman kijkt op van zijn heg. “Zo, Piet…”
Veel meer zegt hij niet. Soms vertelt een auto al genoeg over een vraag die iemand zichzelf nog niet hardop durft te stellen.

Identiteit tegen het licht

Onder psychologen bestaat al langer het idee dat mensen rond hun middelbare leeftijd hun identiteit opnieuw tegen het licht houden. Zij noemen dat levensfase-evaluatie: een periode waarin mensen onbewust de balans opmaken tussen verwachtingen en werkelijkheid.
Dat kan leiden tot nieuwe hobby’s, een carrièreswitch of het verlangen om nog één grote droom na te jagen. Sommige relaties stranden in die periode.
Onderzoekers zien daarbij geen bewijs dat een dalend testosteron mannen rechtstreeks naar een jongere partner, een motorzaak of een vliegveld stuurt. Zulke keuzes ontstaan meestal uit een samenspel van persoonlijkheid, omstandigheden, relatiekwaliteit en de behoefte opnieuw richting te geven aan het leven.

Misschien verklaart dat waarom de één fanatiek gaat sporten, terwijl de ander juist stilvalt. Niet iedere man verandert. Niet iedere verandering is een hormonale verandering. Maar ergens tussen een racefiets, een gitaar en een onverwacht rood glimmende auto schuilt soms een veel grotere vraag dan de aankoop zelf.

Niet: “Wat zal ik eens kopen?”
Maar: “Wie wil ik de komende twintig jaar eigenlijk nog zijn?”

Dit artikel is onderdeel van een reeks. In ‘Menopauze: waarom ineens zo fanatiek in ‘nee’ verkopen?’ raakten we even de vrouwenkant. Maar er volgt natuurlijk meer op de termen Andro- of menopauze. Houd de website in de gaten voor meer artikelen rondom identiteit en aanpassingen maken.