In iedere zorgsituatie, zoals bij ziekte, revalidatie na een ongeluk en ouderenzorg, komt u vroeg of laat voor de lastigere gesprekken te staan. Vooral als het gaat om langdurige uitval, zullen er in meerdere of mindere mate dingen geregeld moeten worden door anderen. Neem bijvoorbeeld financiën, juridische keuzes, woonsituaties, veiligheid, autorijden of zorgplannen – meer dan eens is het in familiezorg niet eenvoudig om tot de kern te komen.

Deze vijf tips kunnen u op weg helpen om zulke gesprekken soepeler, effectiever en respectvoller te voeren.

1 – het ijzer smeden als heet is

Wachten tot het “moment suprême” maakt gesprekken zwaarder dan nodig. Het is makkelijker over onderwerpen te spreken die ‘nog hypothetisch’ zijn en het later weer terug te halen. Dit is makkelijker omdat het onderwerp minder persoonlijk is in een hypothetische casus. Als zaken eenmaal dichterbij komen, heeft het onderwerp alvast in de week gelegen.  Door vroeg te praten, neemt de spanning af en ontstaan er minder weerstand en conflicten. Regelmatig check-ins plannen zorgt dat veranderingen of zorgen niet helemaal onverwacht komen – al komen bepaalde dingen altijd onverwachts natuurlijk.

Maar dan weer niet: “Ik vind dat u nu echt…. moet veranderen.”
Dat werkt dan weer averechts…

2 – observeren en de feiten zien

Voordat u een hekel thema aansnijdt, is het handig alvast concrete informatie erover op te zoeken. Dit zijn handvatten waar u zich aan vast kunt houden tijdens een gesprek. Wilt u bijvoorbeeld praten over autorijden? Dit punt is niet om dominante wijze controle te krijgen of om gevoelsmatig sneaky te kijken wat er niet klopt, maar het helpt om naast de ander te staan. Stel hierin ook voor om de zorgen te onderbouwen met het voorstel een keer de bijrijder te zijn bij het autorijden en concrete situaties te observeren en te bespreken. Het bespreken kan dan ter plekke of zo snel mogelijk na  gebeurtenissen. Door respectvol de bezorgdheid te uiten en voor te stellen mee te gaan, stuit u minder snel op weerstand en zal de ander het gevoel hebben nog grip op het eigen leven te hebben.

3 – haal de ander ‘uit het harnas’
in plaats van hem erin te jagen

Deze kwam in het vorige punt ook al naar voren. Iedereen wil het beste voor elkaar, maar soms wordt dat anders geïnterpreteerd. Met de beste bedoeling uiten we onszelf soms op de meest belabberde manier. We stoten als mensen dan ook vaak tegen een muur als we vanuit het niets zeggen dat de ander zich “levensgevaarlijk gedraagt“, “dit zo écht niet meer kan” en de ander “toch zelf ook wel ziet dat dit niet kan zo”. Er zijn mensen die een ander zo snel mogelijk in het harnas weten te krijgen. En vanaf dan wordt het soms alleen maar moeilijker om de ander mee te krijgen richting veiligheid. Begin gesprekken vanuit een rustige houding, vermijd een confronterende toon of veroordelende woorden en luister eerst naar het ‘hoe’ en ‘waarom’ van de ander. Het kost wat meer geduld, maar de resultaten gaan er niet om liegen. Vertellen dat uw zorgen voortkomen uit liefde en bezorgdheid creëert een constructievere sfeer.

Elk mens leert immers weer anders.

4 – gebruik concrete woorden en heb begrip

Niets is zo beroerd als zelfstandigheid en onafhankelijkheid op moeten geven – soms zelfs al tijdelijk. Het zal dan ook wat tijd nodig hebben, de ander zover te krijgen. Gebruik gespreksstarters of indirecte benaderingen: bespreek een artikel, een tv-uitzending of een situatie van een bekende. Het kwam in punt 3 ook al even terug, maar zeg niet “u moet…”, maar vertel het vanuit uzelf (door te beginnnen met ‘ik’): “Ik maak me zorgen over…”, “Ik wil u helpen met…”, “Ik vraag me af hoe u dit ziet…”. Maar dan weer niet: “Ik vind dat u nu echt…. moet veranderen.” Dat werkt dan weer averechts…
Vraag naar hun eigen mening en laat de ander zijn gedachten delen. Luister actief, overdenk wat u hoort en erken emoties die er zijn. Valideren van gevoelens voorkomt dat het gesprek een confrontatie wordt. Het toegeven dat het niet meer gaat, is immers een lastige.

5 – betrek de juiste mensen

Soms helpt het – na bespreken – om een neutrale derde partij te betrekken: een familielid die goed luistert, een arts, zorgmanager of bemiddelaar. Hun aanwezigheid kan objectiviteit bieden en het gesprek richting geven zonder druk of schuldgevoel. Tip blijft hier de regie te laten bij de zorgbehoevende, waar mogelijk.

Extra tip: wees geduldig. Moeilijke onderwerpen hebben tijd nodig, soms veel tijd nodig óf een gebeurtenis waardoor de zorgbehoevende merkt dat het nodig is. Elk mens leert immers weer anders. Eén gesprek is zelden genoeg om tot een goed akkoord te komen. Door open minded, flexibel en oplossingsgericht, komt er uiteindelijk een werkbare situatie.

Door gesprekken zorgvuldig, met respect en begrip te voeren, helpt u uw naaste zich ondersteund en gehoord te voelen – én behoudt u zelf overzicht en rust in lastige situaties. Een win-win situatie in familiezorg dus.