De timing was geen toeval. In 2008 zat de wereld midden in een financiële crisis. Banken vielen om, vertrouwen verdampte als een druppel water in de zon. En precies toen verscheen er een document, een zogenoemde whitepaper – een uitlegtekst – waarin werd beschreven hoe u digitaal geld kunt versturen zonder bank ertussen. Zonder tussenpersoon, geen controleur en een schijnbaar grote afwezigheid van een centrale macht. Alleen u en een netwerk van computers.

“Twee pizza’s? Dat is dan 10.000 bitcoin, graag.”

Het ontstaan van bitcoins
Graven in een mijn

In 2009 werd het systeem actief. De eerste bitcoins werden “gemined”. Dat klinkt als graven in een mijn en dat is ook bewust zo gekozen. Nieuwe bitcoins ontstaan doordat computers ingewikkelde rekenpuzzels oplossen. Dat proces heet mining. Het kost energie, apparatuur en tijd. Daardoor is er schaarste.

Er zullen maximaal 21 miljoen bitcoins bestaan. Niet 21 miljoen per land. Gewoon totaal. Ooit. Dat vaste plafond is een fundamenteel onderdeel van het ontwerp.

De technologie erachter heet blockchain. Dat is een openbaar digitaal grootboek. Grootboek betekent simpelweg een register waarin transacties worden bijgehouden. Iedereen kan het bekijken en niemand kan het zomaar aanpassen. Dat maakt het systeem transparant, maar ook onverbiddelijk.

Peperdure pizza

De eerste jaren gebeurde er weinig. Een handvol programmeurs, techneuten en idealisten experimenteerde ermee. In 2010 werd voor het eerst iets tastbaars gekocht: twee pizza’s voor 10.000 bitcoin. Dat klinkt nu als een slechte grap, maar toen was het gewoon een experiment.

Grote belangstelling

Vanaf 2013 begon de bekendheid te groeien. Media-aandacht, forse koersstijgingen en vervolgens forse dalingen. Bitcoin werd bekend om zijn ‘volatiliteit’. Dat woord betekent simpelweg: heftige prijsschommelingen. Het ene moment euforie, het volgende moment paniek.

In 2017 explodeerde de belangstelling wereldwijd. Particulieren, studenten, gepensioneerden, ondernemers – iedereen wilde weten wat dit was. Daarna volgde een stevige correctie. In 2020 en 2021 kwam een nieuwe golf, mede doordat grote bedrijven en investeringsfondsen instapten.

Hoeveel mensen zijn geïnteresseerd? Exacte cijfers zijn lastig, want u hoeft geen paspoort te tonen om een wallet – digitale portemonnee – te hebben. Schattingen lopen uiteen van 200 tot 400 miljoen mensen wereldwijd die ooit crypto hebben gekocht of bezeten. Bitcoin is daarbij veruit de bekendste.

Fascinerend netwerk

Voor sommigen is het ideologisch: onafhankelijk geld. Voor anderen is het technologisch fascinerend. Voor weer anderen is het simpelweg nieuwsgierigheid. En ja, er zijn ook mensen die hopen op vermogensgroei.

Bitcoin is dus geen bedrijf, het is geen land en geen tastbaar object. Het is een netwerk. Een afspraak tussen miljoenen computers wereldwijd. Een digitale constructie gebaseerd op vertrouwen in wiskunde in plaats van vertrouwen in een bankdirecteur.

Het begon als experiment en inmiddels is het een wereldwijd fenomeen. En het blijft zich ontwikkelen.