Stel: u krijgt een WhatsApp-bericht van uw zoon of dochter. “Hoi mam/pap, ik heb een nieuw nummer. Mijn telefoon doet raar. Kun je me even helpen? Ik moet vandaag nog een rekening betalen.” U ziet de profielfoto van uw kind en de manier van schrijven lijkt bekend. Misschien stuurt uw ‘kind’ zelfs een berichtje met een bijnaam die alleen jullie gebruiken. Toch kan er iets heel anders aan de hand zijn. Dit is een vorm van WhatsAppfraude, ook wel hulpvraagfraude genoemd. Oplichters doen alsof ze uw kind, kleinkind of een andere bekende zijn en proberen u geld te laten overmaken.

Hoe werkt deze truc?

Vaak begint het met een bericht waarin staat dat uw kind een nieuw telefoonnummer heeft. Daarna volgt al snel een probleem. Bijvoorbeeld een kapotte telefoon, een rekening die dringend betaald moet worden of een bank-app die zogenaamd niet werkt.

De vraag is meestal duidelijk: kunt u het bedrag even voorschieten?

Oplichters zetten daarbij graag druk. Het geld moet snel worden overgemaakt en er wordt beloofd dat u het bedrag later terugkrijgt. Juist die haast kan ervoor zorgen dat u minder goed nadenkt.

Maar de profielfoto klopt toch?

Dat is precies wat het bericht geloofwaardig kan maken. Een oplichter kan bijvoorbeeld een foto van uw echte kind gebruiken als profielfoto. Die foto kan afkomstig zijn van sociale media.

Ook kan een WhatsApp-account van een bekende daadwerkelijk zijn overgenomen. Dan komt het bericht niet eens van een compleet nieuw nummer, maar wordt het bestaande account misbruikt. Daarom is alleen kijken naar de naam of profielfoto niet genoeg.

Zo controleert u of het echt uw kind is

Het belangrijkste advies is simpel: bel uw kind op het nummer dat u al in uw telefoon heeft staan.

Niet via het nieuwe nummer uit het WhatsApp-bericht, maar via het vertrouwde nummer. Vraag gewoon: “Heb jij mij net een bericht gestuurd?” Krijgt u geen gehoor? Wacht dan liever even. Een paar minuten wachten is beter dan zomaar een groot bedrag overmaken.

U kunt ook een persoonlijke vraag stellen waarvan u zeker weet dat alleen uw kind het antwoord weet.

De politie adviseert om iemand altijd te bellen of persoonlijk te spreken voordat u geld overmaakt.

Let vooral op deze signalen

Een bericht is extra verdacht wanneer:

• uw kind ineens een nieuw telefoonnummer heeft
• er meteen om geld wordt gevraagd
• er veel haast achter zit
• uw kind zegt tijdelijk niet bij de eigen bankrekening te kunnen
• u niet mag bellen of het antwoord op vragen steeds wordt ontweken
• u een rekeningnummer krijgt dat u niet kent

Een combinatie van deze signalen is een goede reden om even op de rem te trappen.

En als uw kind

echt belt?

Ook een telefoongesprek geeft niet altijd volledige zekerheid. Volgens de Fraudehelpdesk zijn er gevallen waarbij criminelen vooraf een stukje van iemands stem opnemen en dat gebruiken om een telefoongesprek geloofwaardiger te laten lijken.

Daarom blijft de beste controle: neem zelf contact op via een vertrouwd nummer. Zo weet u beter met wie u contact heeft.

Maak het oplichters moeilijker

U kunt vooraf al een paar dingen doen. Spreek bijvoorbeeld binnen de familie een geheime vraag of codewoord af voor onverwachte geldvragen. Krijgt u opeens een vreemd bericht? Dan kunt u die vraag stellen.

Het is daarnaast verstandig om niet te veel persoonlijke informatie openbaar te zetten. De politie adviseert bijvoorbeeld om sociale media zoveel mogelijk af te schermen en voorzichtig te zijn met het delen van persoonlijke gegevens. Ook kan het helpen om uw telefoonnummer niet openbaar op websites te plaatsen.

Toch geld overgemaakt?

Heeft u per ongeluk geld overgemaakt? Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw bank. Meld de fraude ook bij de Fraudehelpdesk en doe aangifte bij de politie. Bewaar het WhatsAppgesprek en maak screenshots van het telefoonnummer en profiel. De politie kan deze informatie gebruiken bij een aangifte.

U hoeft zich niet te schamen als u erin bent getrapt. Oplichters spelen juist in op vertrouwen en zorgen ervoor dat een bericht zo echt mogelijk lijkt.

Even checken kan veel ellende voorkomen. Dus krijgt u een onverwacht WhatsAppje van uw kind? Bel dan eerst even voordat u iets doet.