“Nee, die toch niet.” Sandra drentelt heen en weer en legt de doos dan terug.

Op donderdagmiddag loopt Sandra met de boodschappenmandje richting de kassa van de drogist. Er liggen hele normale dingen, zoals een fles shampoo, tandpasta en dure, maar lekkere koffie van Vrouwe Echters die daar altijd in de aanbieding is. Bovenop ligt de zoveelste doos haarverf van hetzelfde merk. Ze kijkt er even wat langer naar. Drentelt een beetje en loopt dan toch terug naar het schap. Niemand merkt dat ze de doos terugzet. En wat dan nog als iemand het merkt? Waarom ze het doet, weet alleen Sandra zelf.

Soms begint een grote verandering met een doosje dat toch níét wordt afgerekend.

Er gebeurt zoveel meer

Wie aan de menopauze denkt, denkt vaak gelijk aan opvliegers en nachtzweten, want die horen er inderdaad bij. Toch laten recente wetenschappelijke overzichtsstudies zien dat de overgang veel verder reikt. Veranderingen in de hoeveelheid oestrogeen beïnvloeden niet alleen de temperatuurregeling, maar hangen ook samen met slaap, stemming, botdichtheid, de stofwisseling (metabolisme: de manier waarop het lichaam energie gebruikt) en het risico op hart- en vaatziekten op langere termijn. Dat betekent niet dat iedere vrouw ziek wordt, maar wel dat deze levensfase meer is dan een verzameling hinderlijke kwaaltjes.

Opvallend genoeg gaat het gesprek op internet vaak helemaal niet over hormonen. Sandra stelt zichzelf ook ineens hele andere vragen. Heel herkenbaar?

• “Waarom wil ik ineens niet meer overal naartoe?”
• “Waarom ben ik het zat iedereen te pleasen?”
• “Hoe kan het dat ik opeens kleiner wil wonen?”
• “Waarom voel ik me lichter sinds ik vaker nee zeg?”

Opnieuw de balans opmaken

Wetenschappers kunnen uit zulke gesprekken geen medische conclusies trekken. Toch vallen de terugkerende thema’s op. Grote online gemeenschappen en kwalitatieve onderzoeken beschrijven opvallend vaak dezelfde verschuivingen: vrouwen die hun grenzen scherper bewaken, hun sociale kring veranderen, stoppen met haar verven, fanatiek gaan sporten of juist bewust minder gaan werken. Niet omdat de menopauze die keuzes rechtstreeks veroorzaakt, maar omdat deze levensfase voor velen een moment wordt waarop de balans opnieuw wordt opgemaakt.

Marlies staat voor haar kledingkast alsof ze een onbekende logeerkamer is binnengelopen. Blouses die ooit “handig voor het werk” waren, blijven op de hanger. De hakken verdwijnen naar achteren. Even later loopt ze naar buiten op sneakers die ze vroeger alleen tijdens vakanties droeg. 

Heroriëntatie

Onder psychologen bestaat al langer het idee dat de tweede helft van het leven een periode van heroriëntatie kan zijn. Kinderen verlaten het huis, ouders worden ouder, carrières veranderen of lopen juist vast. De menopauze valt vaak precies midden in die drukte. Daardoor lopen biologische veranderingen en veranderingen in de levensloop voortdurend door elkaar.

Dat verklaart misschien waarom de ervaringen zo uiteenlopen.

Yvonne merkt dat haar libido juist terugkomt nu de kinderen uit huis zijn en er meer rust is. Ellen ervaart precies het tegenovergestelde en zoekt samen met haar partner naar nieuwe manieren van intimiteit. Fatima stopt onverwacht met haar managementfunctie en kiest voor vrijwilligerswerk in de buurt. Anja zegt na dertig jaar voor het eerst zonder schuldgevoel dat ze het familie-uitje overslaat.

Vroeger zei Sandra overal ja op: Tegen extra diensten; de barbecue; de buurtcommissie en tegen de schoonfamilie. Het kon niet op. Maar nu zegt ze rustig nee. Niet echt zwaar beladen omdat ze er nu schoon genoeg van heeft, maar meer alsof iemand een soort voortdurende achtergrondgeruis heeft uitgezet. Vele duizenden vrouwen herkennen precies dat gevoel.

Dat maakt de menopauze misschien wel interessanter dan het cliché van de opvlieger.

Niet omdat iedere vrouw haar leven omgooit. En ook niet eens omdat hormonen nu ineens alle keuzes verklaren. Maar omdat veel vrouwen juist in deze jaren ontdekken dat aanpassen jarenlang vanzelf ging, terwijl kiezen opnieuw geleerd moet worden. Dat wordt ook benoemd.

Het is die ontdekking van iets dat voor buitenstaanders alleen zichtbaar wordt als de sneakers uit de kast gehaald worden op de normale dagen.

En de plukjes grijs die door het geverfde haar tevoorschijn komen. Want de doos met haarverf, wordt nu door iemand anders uit het schap gepakt.